Wildwords

DRAMA: EXT. HUIS BRAM — PORTIEK & VOORDEUR

CROSS: DRAMA: INT. ONDERDUIKHUIS – KEUKEN (FLASHBACK)

PRESENTATRICE (V.O.)

En Nederland is helemaal blut, omdat het tijdens de oorlog is leeggeroofd.
Een voordeur in een portiek staat op een smalle kier en DAVID probeert tevergeefs naar binnen te kijken.

BRAM (O.S.)

Weet je het zeker?… De jongste, hoe heet ie?

DOCHTER VAN BRAM (O.S.)

David.
Voetstappen naderen de voordeur en de 34-jarige BRAM kijkt naar buiten. Naast hem zijn 15-jarige dochter.

BRAM (RICHTING DAVID)

Zo. Je komt zeker voor de spullen?
SNELLE FLASHBACK: Op de keukentafel ligt een opengeklapte reiskoffer met een zilveren servies en bestek. De MOEDER VAN DAVID klapt de koffer haastig dicht en duwt hem in de handen van BRAM.

BRAM

Wees gerust. Ik zal alles voor je bewaren!
Vanachter de tafel staat DAVID toe te kijken.
TERUG: In de deuropening kijkt BRAM opzij de gang in, waar zijn DOCHTER nadert.

BRAM (TEGEN DOCHTER)

Nee, niet die hele koffer, alleen dit.
Hij verschijnt weer in de deuropening en geeft éen zilveren kinderbordje aan DAVID.

BRAM

Alsjeblieft.
Even is het stil en DAVID kijkt BRAM afwachtend aan.

BRAM

Wij hadden ook onze kosten, hoor.
Hij doet de deur dicht en DAVID kijkt naar het kinderbordje.

BRAM (O.S. VANUIT GANG)

Lekker, zeg. Uitgerekend MIJN Joden komen weer terug!

DRAMA: INT. DUITSE CLUB

OSKAR (V.O.)(zingt)

Warum nur warum…
Achter een piano speelt en zingt Leutnant-zur-See OSKAR FUCHS in een opengeknoopt uniformjasje van de Kriegsmarine.

OSKAR(zingt)

… muß alles vergeh’n? Oh… warum nur, warum bleibt gar nichts besteh’n?
Over de piano heen hangt TINEKE met een glas Schnapps – OSKARS Nederlandse vriendin van begin twintig.

GUNTHER (O.S.)

(Duits) Hé Ossie, dit moet je zien!
In de deuropening is GUNTHER SCHMIDT verschenen – een Hauptmann van de Wehrmacht met een rol toiletpapier.

GUNTHER

(Duits) Net aangekomen uit Bremen.
Onwennig komt JURGEN BECKER naar binnen: een keurig Wehrmachtuniform; een Stahlhelm op het hoofd, iets te groot.

JURGEN

HEIL HITLER!
Hij brengt de Hitlergroet en blijft stram in de houding staan. Stralend bekijken GUNTHER en OSKAR de nieuwkomer.

OSKAR

(Duits) Oohh! Wat is hij dapper!

GUNTHER

(Duits) Een held is het!
Hij loopt om JURGEN heen en bekijkt hem van top tot teen, terwijl hij zijn eigen buik inhoudt en z’n jasje dichtknoopt.

TINEKE(meelevend)

Een kind! Het is nog maar een kind!

GUNTHER

(Duits) Ha-ha, daarmee moet Duitsland de oorlog winnen!

JURGEN

(Duits) En dat gaan we ook!
Een ogenblik staren de anderen hem verrast aan. Dan slaat OSKAR in zijn handen van plezier.

OSKAR

(Duits) Hij gelooft er nog in!

GUNTHER

(Duits) Dan ben je mooi te laat, jochie, de oorlog is voorbij!

JURGEN

(Duits) Nog lang niet, herr Hauptmann, want Hitler heeft wonderwapens!

OSKAR

(Duits) Sprookjes!

TINEKE

Ach, laat hem toch.
Ze slaat haar armen om de middel van OSKAR. JURGEN voelt zich nu een stuk minder zeker en laat zijn houding varen.

PRESENTATRICE (V.O.)

Maar het zijn geen sprookjes. De Duitsers hebben echt geheime wapens die hun tijd ver vooruit zijn.

DRAMA: INT. HUIS DE KLERK – WOONKAMER

MADELEIN (O.S.)

Vandaag is jouw laatste dag hier.
DEWI valt stil en kijkt verbaasd opzij naar de 38-jarige MADELEIN DE KLERK die de porceleinen figuurtjes omhooghoudt.

MADELEIN

Morgen ben je weg.

DEWI

Maar mevrouw… Doe ik het niet goed? Moet ik harder werken?
MADELEIN plaatst de twee Chinese jongelingen terug.

MADELEIN

Je krijgt twee weken loon mee en ik zal rondvragen of je ergens anders terecht kunt.

DEWI

Maar waarom?
Stilte. Op de achtergrond speelt een radio.

MADELEIN

Ik probeer mijn zoon een fatsoenlijke opvoeding te geven en daarbij horen goede vrienden en geen…
Ze maakt een abstract gebaar, maar DEWI blijft haar vragend aankijken.

MADELEIN

Christiaan is nog zo naïef. Hij beseft niet wat een voorrecht het is om… volbloed Hollander te zijn.
Ongelovig kijkt DEWI haar aan. Tranen schieten in haar ogen.

MADELEIN

Daarom… Als jullie voortaan gewoon bij je eigen soort blijven… Dat is voor iedereen beter.
Verdoofd draait DEWI zich naar de kast om verder te boenen, maar prompt stoot ze een Chinees figuurtje kapot.

DEWI

O nee, het spijt me.

MADELEIN

Stil!
Opeens heeft zij haar aandacht gericht op de radio.

RADIOSTEM (V.O.)

We interrupt this program to bring you a special news bulletin.
TITEL: WE ONDERBREKEN DIT PROGRAMMA VOOR EEN SPECIALE MEDEDELING. MADELEIN draait de radio harder.

RADIOSTEM (V.O.)

The Japanese have attacked Pearl Harbor, Hawaii, by air. President Roosevelt has just announced.
TITEL: DE JAPANNERS HEBBEN PEARL HARBOR AANGEVALLEN. Een geschrokken blikwisseling van MADELEIN en DEWI.

DRAMA: EXT. HUIS VAN SCHIE — VOORDEUR

MARIE (O.S.)

Stukje chocola?
Naast TOON staat MARIE, zijn zus van twaalf, die een takje van een bladerloze struik afbreekt en aan hem geeft.

MARIE

Met cacao van vroeger. En echte suiker, proef je?
Zelf steekt ze ook een takje in haar mond en begint met een gelukzalig gezicht te kauwen. TOON kijkt haar met grote ogen aan… maar steekt dan ook het takje in zijn mond.

MARIE

Lekker, hè? Ik was al bijna vergeten hoe het smaakte.
Ze gaat naast haar broertje zitten en slaat een arm om hem heen. TOON kruipt bibberend tegen haar aan, terwijl beiden op hun takjes kauwen.

DRAMA: EXT. BOERDERIJ – WEILAND

JOOST

Oma… Oma…

OMA

Rustig maar, jochie!
Gealarmeerd komt OMA overeind, maar JOOST staat eerst voorovergebogen uit te hijgen, voordat hij iets kan zeggen.

JOOST

Het is begonnen… de invasie!
Een ogenblik kijkt OMA hem peilend aan.

OMA

Volgens je opa zeker?

JOOST

Ja, maar deze keer is het echt!
OMA zakt alweer neer op haar knieën om verder te werken.

OMA

Tuurlijk! Dat zou hij vorige keer ook! Maar dat bleek in Afrika! Ha-ha-ha! Als je je opa moet geloven, dan waren we allang bevrijd!

JOOST

Dat zijn we ook bijna, want de Tommies zitten al in Normandië!

OMA

Je moet je opa niet zo serieus nemen, Joost. Die fout heb ik ook gemaakt.

JOOST

Maar hij heeft het van slager Breeveld. En die hoorde het weer van Marinus Tak, de buurman van pastoor Gijssen. Dus het moet haast wel kloppen.
De aandacht van OMA is gewekt.

OMA

Meneer pastoor?

JOOST

Ja. En die heeft een radio.
OMA komt vliegensvlug overeind, laat al haar spullen vallen en begint te rennen naar de landweg. Met JOOST achter zich aan.

VERSLAGGEVER RADIO ORANJE (V.O.)

Hedenmorgen heeft vanuit Engeland de langverwachte invasie van geallieerde troepen plaatsgevonden.

DRAMA: INT. WAGON

JOODSE BEJAARDE

Jitgadal we jitkadasj sjemee raba, be-alma diwra chiroetee, we-jamlich malchoetee, bechajechon oe-wejomeechon oe-wechajee dechol beet jisrael, ba-agala oe-wizman kariev, we-imroe amen.
In de verte klinkt het geraas van wagondeuren die worden opengeschoven. Het geluid komt steeds dichterbij.

VADER (TEGEN ROOS & MOEDER)(fluistert)

Blijf dicht bij mij.
Opeens schuift met een oorverdovend geraas de wagondeur open en een zee van licht kleurt het hele scherm wit.

LOCATIE: WESTERBORK — (DOODLOPENDE) RAILS

PRESENTATRICE

Iedere dinsdag vertrekt er een trein uit het kamp en gaan er zo’n duizend Joden op transport.
De PRESENTATRICE haalt het treinbord tevoorschijn met: WESTERBORK — AUSCHWITZ-BIRKENAU.

PRESENTATRICE

Naar Auschwitz, Sobibor, Bergen-Belsen of Theresienstadt. Niemand weet precies wat daar gebeurt, maar dat het heel erg is, staat wel vast.
Ze laat het bord weer zakken.

PRESENTATRICE

Op de avond voor het vertrek, wordt pas verteld wie er meemoeten.
Op de achtergrond klinkt de stem van de KAMPMEDEWERKER.

KAMPMEDEWERKER (V.O.)

Carla Bronkhorst en haar kinderen Robert, Grietje en Maurits.

VROUWENSTEM (V.O.)(wanhopig)

NEE! NEE! ALSJEBLIEFT!

DRAMA: INT. BARAK — BOVENSTE STAPELBED

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

Frits van Dam, Mathilde van DAM, Heintje, Jonas en Andries.

CARLA BRONKHORST (O.S.)

ALSJEBLIEFT! STUUR IEMAND ANDERS MAAR NIET M’N KINDEREN!
ROOS en MOEDER wisselen een blik, maar blijven gespannen luisteren. Het geschreeuw van CARLA gaat over in gehuil.

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

Liselot den Hartog…

ROOS (TEGEN MOEDER)

Hij is voorbij de ‘g’!
Beiden slaken een zucht van opluchting.

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

… Met haar kinderen Louis, Abraham en Yvonne.
ROOS leunt ontspannen tegen een spijl van het bed.

ROOS

Ik was al bang dat we de voorstelling morgen zouden missen! Jij komt toch ook?

KAMPMEDEWERKER (O.S.)

En tot slot: Max van Gennep, Theresa van Gennep… Roos.
Volkomen lamgeslagen kijken ROOS en haar MOEDER elkaar aan, terwijl op de achtergrond spontaan wordt gezongen en gejuicht van opluchting. Het hoofd van VADER verschijnt.

VADER

We blijven tenminste bij elkaar.

DRAMA: EXT. BOS – NACHT

HENK

En als je iemand ziet, wie het ook is, meteen waarschuwen.
ELS knikt met een gespannen gezicht.

ELS

Ik maak me meer zorgen over dat vliegtuig.

HENK

Ach, voordat de moffen hier zijn, zijn wij ‘m allang gesmeerd.

ELS

Ik bedoel die wapens. Straks krijgen we die op ons kop.
HENK lacht en omhelst ELS ter geruststelling. Daarna sprint hij op een drafje weg en kijkt ELS hem na.

ARCHIEF: EENZAAM VLIEGTUIG

PRESENTATRICE (V.O.)

Op de afgesproken tijd moet het vliegtuig boven het droppingsgebied verschijnen.

DRAMA: EXT. WEILAND NAAST BOS – NACHT

PRESENTATRICE (V.O.)

Dan wordt er met een seinlamp een teken gegeven.
Het vliegtuiggeronk wordt luider en luider.

LOCATIE: EXT. WEILAND

PRESENTATRICE

Het vliegtuig scheert op zo’n 200 meter boven de grond en gooit aan parachutes zijn lading naar beneden.

ARCHIEF: DROPPING VANUIT ENGELS VLIEGTUIG

PRESENTATRICE (V.O.)

Die bestaat vaak uit wapens en springstof, maar soms komen er ook geheim agenten mee, die voor de regering in Londen moeten spioneren.

DRAMA: EXT. WEILAND NAAST BOS – NACHT

PRESENTATRICE (V.O.)

De verzetsmensen moeten alles dan snel inladen en wegwezen, voordat ze kunnen worden betrapt.
Haastig knoopt HENK de parachute van de container los.

HENK (TEGEN VERZETSMAN)

Doe die lampen maar uit.
Plotseling worden enorme schijnwerpers aangezet en de hele omgeving baadt in een zee van licht. Geschrokken zitten de VERZETSMENSEN als hazen gevangen in het licht.

MANNENSTEM (DRIES)

Iedereen staan blijven en handen omhoog!

VERZETSSTRIJDER

DE MOFFEN! WE ZIJN VERRADEN!
Hij begint te rennen richting bos, maar… DOEG-DOEG-DOEG! Hij valt neer door een salvo uit een machine-pistool.

MANNENSTEM (DRIES)

Jullie kunnen geen kant meer op.
De overige VERZETSMENSEN steken aarzelend hun handen in de lucht. Triomfantelijk stapt DRIES KOOIMAN in het uniform met pet van de Sichterheitsdienst naar voren en een ogenblik is zijn gezicht duidelijk zichtbaar.

ELS

O God…
In het bos verderop draait ELS met een geschrokken gezicht weg achter een boom. Zij heeft DRIES herkend.

DRAMA: HUIS GERDA — WOONKAMER

ARNOLD

NEE! NEE! NEE! Ik zet mijn gezin niet op het spel!
Aan de andere kant van de kamer staat een bedeesde KAAT.

KAAT

Maar we weten niemand anders en ik dacht… Gerda….
Ze kijkt vragend naar GERDA, maar die staart naar de grond.

ARNOLD (TEGEN KAAT)

Hoe DURF je hier te komen?! Je brengt ons allemaal in gevaar!

KAAT

Al is het maar voor een weekje, alstublieft! We zullen heel stil zijn.
ARNOLD beëindigt het gesprek en draait zich af.

ARNOLD

Gerda, laat jij Kaat even uit?
Rood van schaamte en zonder oogcontact loopt GERDA naar KAAT en leidt haar richting gang.

GERDA(onhandig)

Hier, wat snoepjes voor onderweg…

KAAT

In godsnaam! Je mag mijn cello hebben, als we maar mogen blijven.

ARNOLD

Ha! Jullie denken echt dat je alles kunt kopen.

KAAT

Jullie Joden?
ARNOLD kijkt haar vragend aan.

KAAT

Jullie Joden denken dat je alles kunt kopen, dat bedoelt u toch?
Drukkende stilte. Dan doet KAAT met trotse blik haar jas aan met de Jodenster en loopt naar de deur. Opeens:

GERDA

Tuurlijk mogen jullie blijven.
Ze werpt een snelle blik naar haar vader die beschaamd naar de grond staart. En dan weer naar KAAT.

GERDA

Een week. En dan zien we wel verder.

LOCATIE: INT. SCHEVENINGSE STRAFGEVANGENIS – GANG

PRESENTATRICE

Johannes Hoogendoorn wordt op 10 maart 1944 ter dood veroordeeld en naar een dodencel gebracht, waar hij zijn laatste dagen doorbrengt.
Ze staat bij cel nummer 601, waar bloemen zijn neergelegd en een boek ligt.

PRESENTATRICE

Je kunt de cel nog steeds bezoeken.
Ze opent het boek en zoekt de naam van Hoogendoorn. Daarna leest ze de teksten op de muren voor: spreuken, oproepen, data van executie.

PRESENTATRICE

Hier zaten ook de achttien verzetsstrijders en stakers opgesloten die als eersten door de Duitsers werden doodgeschoten. Daarover is een gedicht geschreven.
Ze vouwt het gedicht open en begint te lezen.

PRESENTATRICE

Een cel is maar twee meter lang en nauw twee meter breed…

DRAMA: EXT. DUINEN

PRESENTATRICE (V.O.)

Wel kleiner nog is het stuk grond, dat ik nu nog niet weet…
De voeten zijn tot stilstand gekomen en maken een draai.

PRESENTATRICE (V.O.)

Maar waar ik naamloos rusten zal, mijn makkers bovendien…
Via de benen, de geboeide handen en het gescheurde overhemd komen we bij het gehavende gezicht van OPA MULDER. Stilte.

PRESENTATRICE (V.O.)

Wij waren achttien in getal,
geen zal de avond zien.

DUITSE STEM (O.S.)

LEGT AN!
OPA kijkt omhoog naar de lucht.

LOCATIE: EXT. SCHEVENINGEN – WAALSDORPERVLAKTE

De helderblauwe lucht boven de Scheveningse duinen.

DUITSE STEM (O.S.)

FEUER!
DOEFF!!!… DOEFF!!… DOEFF! Het geweersalvo weergalmt tussen de toppen van de duinen. Als de camera omlaag-zakt, staat de PRESENTATRICE bij het monument voor gefusilleerde verzetsstrijders.

PRESENTATRICE

Hier brachten vele landgenoten het offer van hun leven voor uw vrijheid.